1.1.4.3 Gezondheid
Wat willen we bereiken?
Gezondheid is van ons allemaal. We hebben allemaal een eigen verantwoordelijkheid om goed voor onszelf te zorgen. Niet iedereen heeft de mogelijkheden of leeft in de omstandigheden om gezonde keuzes te maken. Vanuit de Wet Publieke Gezondheid (WPG) is het onze taak om de gezondheid van inwoners te bevorderen en beschermen. Daar waar inwoners minder goed meekomen, zien wij als gemeente steeds weer de kracht van de Hardenbergse samenleving. Als zelfredzaamheid en omzien naar een ander (tijdelijk) niet mogelijk is, springt de gemeente bij. Een gezond Hardenberg bereiken we alleen samen. Daarvoor is goede samenwerking met inwoners en partners essentieel, zowel binnen de gemeente als daarbuiten, waarbij de gezondheid en welzijn van alle inwoners centraal staat.
De groeiende zorgvraag en stijgende kosten vragen om een preventieve manier van denken en handelen. Dit is nodig om de zorg houdbaar en toegankelijk te houden. Hiervoor hebben de rijksoverheid, gemeenten, zorgpartijen en de verzekeraars het Integraal Zorg Akkoord (IZA) gesloten. In het landelijk Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) geven we richting aan de manier waarop het preventief gezondheidsbeleid lokaal versterkt kan worden. We hebben in de regio IJssel-Vecht onze gezamenlijke ambities uitgewerkt in een regioplan. Onze stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. We werken langs drie lijnen: preventie en gezonde leefstijl, mentaal welbevinden en vitaal ouder worden.
Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)?
- De GGD IJsselland voert namens onze gemeente taken uit die de gezondheid van onze inwoners beschermen en bevorderen. Zij zijn ook een belangrijke spil in preventie. We maken met Jeugdgezondheidszorg (JGZ) afspraken in lijn met de ketenaanpakken van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).
- De nota gezondheidsbeleid 2024-2028 Gewoon Gezond Hardenberg is een nota op hoofdlijnen en is in het derde kwartaal 2024 vastgesteld. Met een gezonde generatie in 2040 als stip op de horizon werken we aan gezond opgroeien, gezond ouder worden, gezonde leefomgeving, gezonde geest en gezond gedrag. We gaan samen met inwoners en partners aan de slag met uitvoeringsagenda’s. Hierin beschrijven we per opgave wat we de komende periode gaan doen en welke concrete acties hierbij horen.
- Wij streven naar g elijke rechten, vrijheid en ontwikkelingsmogelijkheden voor iedereen, ongeacht, geslacht, beperking, identiteit, afkomst, leefstijlen, levensbeschouwing of (seksuele) geaardheid. We vernieuwen het inclusiebeleid aan de hand van de uitgangspunten van de nota gezondheidsbeleid en hebben aandacht voor het verbeteren van toegankelijkheid en diversiteit binnen en buiten onze organisatie. In 2025 start de uitvoering van het vernieuwde inclusiebeleid. Voor de uitvoering van het beleid is een incidenteel bedrag van € 70.000 nodig, dat kan worden ingezet in de periode tot en met 2028. De beschikbare middelen vanuit het rijk om discriminatie tegen te gaan krijgen hierin ook een plek, onder andere voor het vervolg van de campagne tegen discriminatie waar we in 2024 mee zijn gestart.
- De ambities vanuit het IZA en GALA, om de zorgzame samenleving en onze fysieke gezondheid en mentaal welbevinden te versterken, zal een groter beroep doen op onze partners in het sociaal domein. Vanuit onze regierol werken we met hen aan het versterken van de ketens voor het ondersteunen van kwetsbare ouders (kansrijke start), het voorkomen van overgewicht bij kinderen en organiseren samenwerking en interventies voor een gezonde leefstijl en vitaal ouder worden. We onderzoeken hoe we een leefstijlloket kunnen inrichten en zetten in op valpreventie voor ouderen.
Voor het versterken van mentaal welbevinden geven we invulling aan onder meer een digitaal platform, bewustwordingscampagnes, een laagdrempelig steunpunt, het verkennende gesprek en de consultatiefunctie GGZ in het sociale domein.
V oor het IZA als het GALA heeft het Rijk met name tijdelijke middelen beschikbaar gesteld en betreft het GALA vooral een bundeling van reeds bestaande gelden. De dekking voor extra benodigd budget wordt gezocht in een herschikking van de financiële middelen binnen het Sociaal Domein.
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)?
GGD
De GGD heeft, naast de basistaken, een aantal activiteiten uitgevoerd die met name gericht waren op kinderen en jongeren in kwetsbare posities. Een voorbeeld daarvan is het programma 'Voorzorg' waarin kwetsbare ouders intensief begeleid worden tijdens de zwangerschap. Samen met JGZ en andere ketenpartners richtten we ons op versterken van de eerste 1.000 dagen van het kind en meer specifiek op kinderen met overgewicht. Voor jongeren zetten we de expertise van de JGZ in ter ondersteuning van de pedagogische omgeving. Twee voorbeelden daarvan zijn de programma’s 'Jongeren in Balans' en 'Welbevinden op School'.
Gewoon Gezond Hardenberg
In de uitvoering van het lokale gezondheidsbeleid Gewoon Gezond Hardenberg richtten we ons op de vijf opgaven die bijdragen aan een betere gezondheid van inwoners. In nauwe samenwerking met lokale en regionale partners bieden we inwoners ondersteuning op het gebied van gezondheid en welzijn. Vanuit de samenwerking in Vitaal Vechtdal zetten we met de vernieuwde koers een volgende stap van zorg naar gezondheid, zodat iedereen in het Vechtdal gelijke kansen krijgt om mee te doen en vitaal te leven. Met de toekenning vanuit de regiodeal Zuid Oost Drenthe investeren we de komende verder in het realiseren van een groene en gezonde leefomgeving.
Mentale gezondheid
We hebben extra aandacht besteed aan het thema mentale gezondheid vanuit de opgave Gezonde geest. We hebben in kaart gebracht wat de huidige situatie is in Hardenberg, welke activiteiten er al zijn en welke rol wij als gemeente en onze partners hebben. Hieruit blijkt dat het belangrijk is om mentale gezondheid bespreekbaar te maken en signalen eerder te herkennen. Door dit te erkennen als een normaal onderdeel van het dagelijks leven, ontstaat ruimte om er open over te praten, elkaar beter te begrijpen en elkaar te steunen. We werken aan meer bewustwording van mentale gezondheid, betere signalering en een sterke rol voor onze partners.
Samen met partners in de regio IJssel-Vecht hebben we een transformatieplan gemaakt voor een mentaal gezondheidsnetwerk dat zowel de verkennende gesprekken gaat uitvoeren als onze lokale partners gaat faciliteren bij het ontwikkelen van laagdrempelige steunpunten. Daarnaast is in de regio een leernetwerk voor samenredzame gemeenschappen gestart, met het project Buur & Zo van welzijnsorganisatie De Stuw als één van de koplopers. Ook zijn regionale uitvoeringsplannen opgesteld voor onder meer trainingen positieve gezondheid, de preventie infrastructuur en een gezonde leefomgeving.
Inclusiebeleid
In 2025 hebben we het inclusiebeleid vernieuwd. We hebben ingezet op een richtinggevend document wat in het eerste kwartaal van 2026 ter besluitvorming wordt voorgelegd. Het inclusiebeleid is gemaakt met inwoners, ervaringsdeskundigen en maatschappelijke organisaties. De klankbordgroep inclusiebeleid heeft actief meegedacht. Ook zijn we doorgegaan met het inclusiever maken van de gemeente Hardenberg. Zo heeft toegankelijkheid een vaste plaats gekregen in ’t Kompas, het systeem dat wordt gebruikt voor nieuwe projecten en onderhoud van de openbare ruimte. We zijn doorgegaan in de strijd tegen discriminatie met onze campagne. En we hebben de eerste Dag van de Dialoog georganiseerd om meer verbinding te krijgen in de gemeente. Het is slechts een greep uit de activiteiten die we het hele jaar door doen. Bij de organisatie denken we altijd vanuit het belang van de inwoners en betrekken ze dan ook bij de planvorming. Niets over ons, zonder ons is het uitgangspunt.
IZA/GALA
Vanuit het IZA en GALA zijn in samenwerking met onze regionale en lokale partners de vijf ketenaanpakken verder vormgegeven in Hardenberg. Er is een centrale zorgverlener gestart voor een kansrijke start en een gezond gewicht bij kinderen, de vitaliteitsteams zijn verder ontwikkeld en er worden cursussen valpreventie aangeboden aan ouderen. Ook is onderzocht hoe het leefstijlloket beter kan aansluiten op de bestaande infohuizen, zodat dit kan uitgroeien tot één integrale voorziening. Eind 2025 ontving Hardenberg het certificaat ‘dementievriendelijke gemeente’.