Programma 2. Economisch en recreatief Hardenberg | Economie

1.1.2.1 Economie

Wat willen we bereiken?

Economische agenda
Onze economische koers is gericht op het versterken van de economische structuur. Op basis van deze koers hebben we een uitvoeringsagenda voor de periode 2023-2026 gemaakt. Daarin hebben we aandacht voor de onderwerpen circulaire economie, digitalisering en human capital. Ondertussen houden wij de basis op orde.
Er zijn raakvlakken met veel andere beleidsterreinen. Dat is logisch. Want economie is voor veel onderwerpen een drijvende kracht. Zo is er een sterke relatie met circulariteit, landbouw & platteland, centrumontwikkeling, mobiliteit en werkgelegenheid vanuit het maatschappelijk domein. Deze onderwerpen komen in andere hoofdstukken terug. Daar beschrijven we ook projecten die uit onze economische agenda volgen. In dit hoofdstuk richten we ons op zaken die niet op een andere plek in deze begroting staan.
2025 is het laatste jaar waarin de economische koers gefinancierd wordt vanuit incidentele middelen die beschikbaar zijn gesteld in 2021. In de perspectiefnota 2025 is aangegeven dat wij graag willen doorgaan met de economische koers en is hiervoor een programmabudget van 400.000 euro incidenteel opgenomen voor een periode van vier jaar. In de perspectiefnota van 2026 zal nader uitgewerkt zijn hoe deze in de economische koers besteed worden.
In 2025 richt onze economische agenda zich op vijf grote thema's: vrijetijdseconomie, bedrijventerreinenstrategie, ondernemersdienstverlening, human capital en regionale samenwerking.

Vrijetijdseconomie
In onze economische koers is vrijetijdseconomie 1 van onze topsectoren. De vrijetijdseconomie is hét visitekaartje van de gemeente Hardenberg. Het zorgt voor een economische impuls. En het vergroot de brede welvaart. Het draagt ook bij aan het woon- en vestigingsklimaat, ons imago, leefbaarheid en voorzieningen. We willen de vrijetijdseconomie versterken. Maatschappelijke veranderingen, digitalisering en circulariteit hebben veel invloed op de vrijetijdseconomie. Dat vraagt om samenwerking. Om onze ambities als recreatiegemeente waar te maken, zetten we in op waardeketens in de vrijetijdseconomie. Ketens die uitblinken in het eigen segment en die het hele jaar rond een duurzame en recreatieve beleving bieden. Belangrijke randvoorwaarden zijn innovatie, kwaliteitsverbetering, (gekwalificeerd) personeel, een excellente klantreis en branding. Op basis van de uitkomst van het traject herijking beleid vrijetijdseconomie (strategiebrief) zullen voor 2025 en verder nadere accenten worden bepaald.

Bedrijventerreinenstrategie
We ontwikkelen en beheren bedrijventerreinen volgens onze bedrijventerreinenstrategie. Deze strategie bestaat uit meerdere onderdelen en doelen.

We werken door aan het ontwikkelen van harde planvoorraad van uitgeefbare kavels om vraag en aanbod (kwantitatief en kwalitatief) van werklocaties op bedrijventerreinen in evenwicht te houden. Zo geven we onze bedrijven ruimte om te groeien.
We voeren een selectief uitgiftebeleid uit dat zich richt op het doorgroeien van ons MKB (Midden- en kleinbedrijf). Dat doen we met name in de stuwende sectoren van de economie (ons 'Economisch DNA') en we richten ons daarbij waar mogelijk op reeds in Hardenberg gevestigde ondernemingen. Zo versterken we het economisch ecosysteem.
We stimuleren en ondersteunen ondernemers bij het zoeken naar oplossingen voor de energieschaarste en netcongestie op bedrijventerreinen. Zo kunnen de bedrijven verder met ondernemen en verduurzamen.

Ontwikkeling bedrijventerreinen
De economie in Hardenberg groeit. Daarom zorgen we de komende jaren voor nieuwe werklocaties op bedrijventerreinen voor ons bedrijfsleven. Dit maken we mogelijk door nieuwe locaties te selecteren en waar nodig aan te kopen. We doorlopen ruimtelijke procedures. En we maken nieuwe locaties bouw- en woonrijp. Zo voegen we ruim 55 hectare aan nieuwe terreinen met een goede omgevingskwaliteit toe aan de harde planvoorraad. We willen de kavels op die terreinen in de periode 2024-2029 uitgeven. Zo brengen we vraag en aanbod in evenwicht. Het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen biedt bedrijven de mogelijkheid uit te breiden. Of zich nieuw te vestigen. Dat zorgt voor werkgelegenheid voor onze inwoners. Er moet daarbij worden opgemerkt dat we te maken hebben met vertraging in de kaveluitgifte die het gevolg zijn van energieschaarste en congestie op het elektriciteitsnet. We ondersteunen bedrijven en terreinorganisaties bij het vinden van oplossingen voor deze problematiek en onderhouden intensief contact met bedrijfsleven en de energiebedrijven. Ook de vitaliteit van bestaande bedrijventerreinen vraagt aandacht. We willen de ruimtelijke kwaliteit en het efficiënt ruimtegebruik van de bestaande bedrijventerreinen behouden en waar mogelijk verder verbeteren. Dat verbetert ook de kwaliteit van de omgeving. En we verminderen waar mogelijk de milieudruk en de eventuele overlast van de bedrijventerreinen op de omgeving.

Ondernemersdienstverlening
Een goede en heldere ondernemersdienstverlening is belangrijk voor het ondernemersklimaat. En voor de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor ondernemers om zich hier te vestigen. We willen bedrijven helpen hun groeiambities waar te maken. Ook willen we dat het aantal mensen dat in onze gemeente woont en werkt in balans is.

Human Capital
We pakken de actuele uitdagingen op de arbeidsmarkt aan zodat alles in de gemeente door kan gaan. Dat doen we samen met werknemers, werkgevers en het onderwijs. Zo staan we sterk en zijn we voorbereid op de toekomst. Een toekomst waarin alle inwoners passend werk hebben zich kunnen ontwikkelen. En waarin werkgevers de juiste medewerkers hebben.

Regionale samenwerking
We werken samen in de Regio Zwolle en in de Regio Zuid- en Oost- Drenthe. We werken samen aan opgaven en kansen die de draagkracht van individuele gemeenten overstijgen. We doen dat samen met andere overheden zoals het rijk, provincies, regio’s en gemeenten, maar ook met kennisinstituten, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. We willen in beide regio’s bereiken dat de kwaliteit van leven, wonen en werken van inwoners en ondernemers (ofwel de ‘Brede Welvaart’) waar mogelijk verder wordt versterkt.
Elke regio is uniek en heeft eigen opgaven en kansen:
In de Regio Zuid- en Oost-Drenthe willen we bereiken dat de generatie die nu opgroeit, over 30 jaar dezelfde kansen heeft als leeftijdsgenoten in de rest van Nederland. Dat zien we terug in een stijgend gemiddeld inkomen en minder kinderen die in armoede opgroeien. Maar ook in meer werkgelegenheid die past bij de beroepsbevolking en meer en hoger gekwalificeerd personeel.
In de Regio Zwolle willen we de ambitie van ‘klimaat-adaptieve groeiregio waarmaken. Er ligt een gezamenlijke groeiambitie als groeiende regio. Maar liefst 50.000 woningen en 20.000 arbeidsplaatsen erbij uiterlijk in 2040. Die ambitie brengt opgaven en kansen met zich mee. De Regio Zwolle ligt in een deltagebied tussen het IJsselmeer en de Duitse grens. We moeten zuinig omgaan met de beschikbare ruimte en inspelen op de voorziene klimaatverandering. We willen bereiken dat inwoners en ondernemers in Regio Zwolle wonen, werken en leven in vitale kernen en gezonde buurten. Dat voorzieningen bereikbaar zijn en blijven. En dat ondernemers innoveren en de noodzakelijke transities waar maken, als het gaat om energie, digitalisering en circulariteit.

Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)?

We voeren onze economische agenda uit.

Vrijetijdseconomie

We stellen de herijking van het beleid vrijetijdseconomie Hardenberg vast aan de hand van een strategiebrief . Samen met de sector wordt de uitvoeringsagenda vormgegeven. Waar zit gezamenlijke energie en urgentie.
We voeren het Actieplan Seizoenversterking 2023-2025 uit. In dat actieplan staan voor 2025 onder andere de volgende activiteiten:

Creatieve seizoenscampagne rond het thema vitaliteit
Aanjagen aanbodontwikkeling
Organisatie van kennis-/netwerkbijeenkomsten

Samen met betrokkenen stellen we op basis van de gekozen combinatie van scenario 1 ‘recreatie met focus op natuureducatie en ruimte voor planten en dieren’ & 2 ‘recreatie met focus op maatschappelijke activiteiten overdag’ een concreet ontwikkelplan op voor de Kotermeerstal en geven we uitvoering hieraan. In de tussentijd pakken we quick wins actief op.
We faciliteren de vakschool 100% Gastvrij als een van de hubs vanuit onze economische agenda.
Binnen de regio Vechtdal herijken we de meerjarige programma-aanpak van de ‘Vechtdal Visie’. We verfijnen de vier programmalijnen: Beleefbaar Landschap, Verbindende Vecht, Ondernemerschap & Gastheerschap, Zorgzaam & Gezond.
We zetten in op recreatieve ontsluiting bij gebiedsontwikkelingen (bijvoorbeeld Engbertsdijkvenen), verbeteren van de recreatieve mogelijkheden op en langs de Vecht/Reest en optimalisatie van het recreatieve netwerk & voorzieningen.

Bedrijventerreinenstrategie

We sturen en monitoren vraag en aanbod van bedrijfskavels en de voortgang van de capaciteitsontwikkeling. Wij maken daarbij gebruik van de in 2024 ontwikkelde monitor.
Met het ontwikkelde uitgiftebeleid sturen we op de ontwikkeling van een vitale en weerbare economie. De beschikbaarheid van passende bedrijfskavels vormt daarbij een belangrijk instrument. Met de opgedane ervaringen maken we bedrijfslocaties beschikbaar voor bedrijven die de economische structuur en de brede welvaart van Hardenberg versterken en die passen bij ons 'Economisch DNA'.
Bedrijven in de maakindustrie, bouwnijverheid en transport vragen veel ruimte. Samen met het Rijk, provincie en regio gaan we na of en hoe we de vestiging van de grote ruimtevragers in Hardenberg (blijvend) kunnen faciliteren. Daarbij hebben we aandacht voor ruimtelijke kwaliteit, mobiliteit en leefbaarheid.
We ontwikkelen en implementeren het uitgiftebeleid. We werken aan een verbeterd verkoopproces met passend juridisch instrumentarium.
We ondersteunen relevante onderdelen van het programma energie. Dat doen we met een onderzoek naar de energiebehoefte op bedrijventerreinen en het maken van een energieprofiel. Ook ontwikkelen we energiehubs. Verder onderzoeken we de mogelijkheden voor lokale opwek en opslag op bedrijventerreinen. Dit willen we ook mogelijk maken.
We gaan intensiever communiceren en afstemmen met het bedrijfsleven en nutsbedrijven over de beschikbaarheid van energie en water. En over onze inzet voor toekomstbestendige bedrijventerreinen.

Ontwikkeling bedrijventerreinen

In 2025 ronden we de planvoorbereiding af voor 33- 43 hectare nieuw bedrijventerrein. Het betreft bestemmingsplannen voor de volgende gebieden:

Heemserpoort fase 1: 7,1 hectare (regulier), woon-werk kavels
Start Heemserpoort fase 2: 9,3 hectare (regulier)
De Boschkamp: 5,1 hectare (regulier), woon-werk kavels tot circa 2.500 m2 (onder voorbehoud)
Rollepaal Oost uitbreiding: 21 hectare, zware milieucategorie, kavels tot 3 hectare en hoger

Met de aan bedrijventerreinen gelabelde middelen uit de Kansen en investeringsagenda werken we aan het oplossen van (de consequenties van) de energiecongestie en de kwalitatieve ontwikkeling gericht op water, klimaat en biodiversiteit onder andere door toepassing van de Groene en gezonde maatlat. Ook geven we bijzondere aandacht aan de lokale verkeersontsluiting van nieuw te ontwikkelen terreinen.
We selecteren een of meerdere locaties voor nieuwe bedrijventerreinen (in totaal 20-40 hectare) die we in de periode vanaf 2030 kunnen uitgeven.
Op concrete vragen van bedrijfsleven onderzoeken we de haalbaarheid van beperkte uitbreiding van bedrijventerreinen in de kleinere kernen.
In samenwerking met de bedrijven en het parkmanagement en waar mogelijk gebruik makend van de middelen uit de regiodeal Zwolle maken we plannen voor het versterken van de toekomstbestendigheid van 2 tot 3 bedrijventerreinen en starten met de uitvoering daarvan .
We richten een vitaliteitsfonds in voor cofinanciering van maatregelen voor een verbeterde ruimtelijke kwaliteit en een efficiënt ruimtegebruik.

Ondernemersdienstverlening

Eind 2024 is de nieuwe agenda voor ondernemersdienstverlening gepresenteerd en vastgesteld. In 2025 geven we uitvoering aan deze agenda. Eind 2025 zullen we de eerste evaluatie van ons onderzoek naar dienstverlening uitvoeren en onderzoeken of de ondernomen acties een positief effect hebben gehad op onze dienstverlening, en deze waar nodig blijven bijsturen.
Het platform Ondernemen in Hardenberg draagt bij aan de ondernemersdienstverlening van de gemeente Hardenberg. Na een succesvolle doorstart en een goed jaar in 2024 gaan we in 2025 bezig met de doorontwikkeling en verdere groei van dit platform. Daarbij is de ambitie om samen met het platform onze waardevolle samenwerkingen met Novel-t, ZWINC en Kennispoort verder uit te breiden ten behoeve van onze mkb-ondernemers. Hierdoor kunnen wij op vragen van ondernemers en starters een passende optie voor hulp en ontwikkeling aanbieden.

Human Capital

We gaan verder met het project ‘Hardenberg verbindt mens en werk’. Op basis van input van werknemers, werkgevers en onderwijs hebben we een actieplan opgesteld dat ervoor zorgt dat alles in de gemeente door kan gaan. We leveren het actieplan op en gaan de slag met de met de uitvoering.
We doen mee met het maken van een nieuwe Human Capital agenda voor de regio. Daarbij nemen we onze eigen opgedane kennis uit het actieplan ‘Hardenberg verbindt mens en werk’ mee.

Faciliteren van de ontwikkeling naar een volledig circulaire economie in 2050

Het Krachtteam Hardenberg Circulair komt regelmatig bij elkaar om het thema Circulariteit goed op de kaart te zetten bij ondernemers. De circulaire Agenda is in 2024 vastgesteld en we gaan door met de uitvoering daarvan. Daarnaast heeft in 2024 het vervolg van het Reststromenonderzoek plaatsgevonden in opdracht van de gemeente Hardenberg. Er is onderzoek verricht op het bedrijventerrein BBNH naar de reststroom hout en naar de kansen van het opzetten van een circulaire Houthub in de regio Hardenberg. We gaan hier de komende periode gesprekken over voeren met ondernemers om te kijken of het opzetten van de Houthub haalbaar is.
Studenten van Windesheim voeren, in opdracht van een ondernemer uit Dedemsvaart, een onderzoek uit naar de ‘reststroom Bouwval’. Wij verwachten dat de resultaten begin 2025 beschikbaar komen. Aansluitend gaan wij hiermee aan de slag. Er is dan onderzocht hoe deze reststroom het beste verwerkt kan worden. En hoe wij deze reststroom meer circulair kunnen gaan inzetten.

Ook gaan we kijken of er op dit onderwerp een verbinding te maken is met de Regio Deal Regio Zwolle of Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe.
Daarnaast zijn we intern bezig om te bekijken hoe we op een zo efficiënt mogelijke wijze binnen onze eigen organisatie het onderwerp Circulariteit kunnen oppakken om zo de externe partners (waaronder bewoners en ondernemers) zo goed mogelijk te kunnen faciliteren op het terrein van de Circulaire Economie.

Regionale samenwerking:
In de Regio Zwolle voeren we de nieuwe Samenwerkingsagenda 2024-2028 uit. We werken aan de volgende regionale opgaven.

Groeien naar een duurzame en wendbare economie
Werken aan een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt
Regionaal samenwerken aan ruimtelijke ontwikkeling, aan een klimaatbestendige groeiregio
Versterken van de goede bereikbaarheid van en in Regio Zwolle

Voor elke opgave wordt een regionaal actieplan opgesteld per jaar. We voeren de actieplannen voor 2023 uit. Deze worden najaar 2024 opgesteld. Verder heeft de Regio in lijn met de Samenwerkings-agenda 2024-2028 een aanvraag ingediend voor een Regio Deal. Deze is begin 2024 gehonoreerd en wordt in 2024 en 2025 verder uitgewerkt. Projecten lopen dan tot 2028.
Voor de Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe is de deal gestart in 2024 en deze loopt door tot en met 2027. Dat doen we samen met het rijk, twee provincies, vier Drentse gemeenten en maatschappelijke partners. We werken integraal aan doelen en ambities met programmalijnen. Met de voor Hardenberg belangrijke thema’s:

Het versterken van de economische structuur en innovatie (inclusief regionale clusters) voor met name de high-tech maakindustrie in de regio.
Het versterken van ‘leven lang ontwikkelen’ en het verbeteren van de leercultuur in de regio.
Het versterken van ‘zorg en welzijn’ in de regio, met als doel meer kansen voor kinderen en minder intergenerationele armoede.
We zetten de regio meer op de kaart, met cultuur (theater), recreatie en vrijetijdsbesteding Ook om de huidige beroepsbevolking en jongeren te behouden voor de arbeidsmarkt.

De regio ziet de komst van de Nedersaksenlijn als belangrijke versterker van de brede welvaart en zet zich daar gezamenlijk voor in. De eerste projecten zullen naar verwachting vanaf begin 2025 gaan lopen.

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)?

Economische agenda

Onze economische koers is al jaren gericht op het versterken van de economische structuur van onze gemeente en de regio’s waar wij deel van uitmaken. In 2025 hebben we onze economische koers herijkt. Dat was nodig omdat de context waarin de economie zich ontwikkelt, de afgelopen jaren sterk is veranderd. Alle productiefactoren voor ondernemers zijn schaarser geworden, of het nu gaat om grondstoffen, menselijk kapitaal, ruimte of energie. Bovendien zijn er grote uitdagingen als het gaat om de transitie naar een circulaire economie, het vergroten van het verdienvermogen of digitalisering en de toepassing van nieuwe technologie zoals AI. Deze koers is tot stand gekomen in een zorgvuldig proces waarin is afgestemd met een grote groep grote werkgevers uit bedrijfsleven, onderwijs en zorg, met de ondernemersverenigingen en ook met de gemeenteraad. De nieuwe koers is door de gemeenteraad vastgesteld in januari 2026.

Ondertussen hebben we ook in 2025 gewerkt aan de versterking van ons vestigingsklimaat, vraagstukken op de arbeidsmarkt, de bevordering van digitalisering en circulariteit in het bedrijfsleven en aan de versterking van onze speerpuntsectoren hoogwaardige maakindustrie, de vrijetijdseconomie en de agrarische sector. Zoals beschreven in de economische uitvoeringsagenda 2023-2026.
Die ontwikkelingen hebben we vormgegeven samen met andere beleidsterreinen. Dat is logisch. Want economie is voor veel onderwerpen een drijvende kracht. Zo is er een sterke relatie met circulariteit, landbouw & platteland, centrumontwikkeling, mobiliteit en werkgelegenheid vanuit het maatschappelijk domein. Deze onderwerpen komen in andere hoofdstukken terug. Daar beschrijven we ook projecten die uit onze economische agenda volgen. In dit hoofdstuk richten we ons op zaken die niet op een andere plek in dit jaarverslag staan.
In 2025 richtte onze economische agenda zich op een aantal grote thema's: vrijetijdseconomie, bedrijventerreinenstrategie, ondernemersdienstverlening, human capital, maakindustrie en regionale samenwerking.

Als gemeente Monitoren wij jaarlijks de ontwikkeling van de economie van Hardenberg, afgezet tegen ontwikkelingen in Overijssel en Nederland. Ook in 2025 hebben we weer een nieuwe economische foto uitgebracht waarin de stand en ontwikkeling van de Hardenbergse economie, arbeidsmarkt, demografie en brede welvaart is beschreven en geanalyseerd.
De maakindustrie is voor Hardenberg een belangrijke sector, goed voor veel werkgelegenheid en een grote toegevoegde waarde. Direct, maar ook indirect via de vele toeleverings- en uitbestedingsrelaties. Wij stimuleren innovatie, samenwerking en oplossing van human capital vraagstukken in deze sector via de uitvoeringsorganisatie IQonIQ en via het platform van Ondernemen in Hardenberg.

Hieronder lichten we toe wat we in 2025 op deze grote thema’s hebben gerealiseerd.

Vrijetijdseconomie

In 2025 is na een gezamenlijk traject met de raad en het werkveld de Visie & Strategie Vrijetijdseconomie Hardenberg vastgesteld. Eind van het jaar is in afstemming met het platform Gastvrij Hardenberg, de kwartiermaker publiek-private samenwerking van start gegaan.
In het laatste jaar van het Actieplan Seizoensversterking stond het thema Vitaliteit centraal. Er is gewerkt met een contentkalender Vitaliteit, onder andere gekoppeld aan de Week van de Smaak in het voor- en najaar. Verder is er aanbod aangejaagd wat o.a. nieuwe samenwerkingen/event heeft opgeleverd. Tot slot is er een verkenning gestart om Seizoensversterking vanaf 2026 in Vechtdal verband verder op te pakken.
Wat betreft de Kotermeerstal zijn a lle quick wins gerealiseerd en de eerste fase voor het verbeteren van het zandstrand is uitgevoerd. Het concept ontwikkelplan is in december gepubliceerd op het participatieplatform van de gemeente. We hebben hierop veel positieve reacties ontvangen. Het plan kan nu worden vastgesteld en in 2026 worden gerealiseerd.
Eind 2024 de vakschool van ondernemers 100% Gastvrij, met ondersteuning van de gemeente, zich samen met partners beraadt op de toekomst. De ingezette k oers is het ondersteunen van innovatie en het levenslang ontwikkelen van medewerkers en ondernemers. Daarvoor is in 2025 ingezet om te werken aan de community, inhoud en financiering van het nieuwe masterplan. Ondertussen zijn met kennissessies de onderlinge verbinding gelegd en is innovatie aangejaagd. Eind van het jaar is het jaarprogramma voor 2026 gepresenteerd met diverse workshops en inspiratiesessies op het programma.
In 2025 is het nieuwe Strategisch Kader Vechtdal Kompas 2025-2035 vastgesteld. Samen met ondernemers, overheden en partners hebben we een duidelijke koers uitgezet: werken aan een unieke vrijetijdsbestemming op topniveau. Balans, beleefbaarheid, gastvrijheid, toekomstbestendig ondernemerschap, brede welvaart en Vechtdal als bewuste bestemming zijn daarbij belangrijk. Vanuit deze Vechtdalvisie wordt nu de vertaling gemaakt naar uitvoering binnen vier programmalijnen vanuit de drie leidende principes: vooroplopen, voortbouwen en verbinden.
In 2025 is gewerkt aan het versterken van recreatieve netwerken en voorzieningen, waaronder een verkenning met de provincie van o.a. recreatieve mogelijkheden langs het kanaal Almelo–De Haandrik. Daarnaast is het verbeterplan Recreatief Fietsen uitgewerkt. De visie wordt in maart 2026 aan de raad aangeboden. Het maatregelenpakket en uitvoeringsprogramma, inclusief concrete verbeteringen aan fietspaden en voorzieningen zoals bankjes, picknicktafels en toeristische overstap- en informatiepunten (TOP’s), zijn voorbereid zodat in 2026 (na besluitvorming) kan worden gestart met de uitvoering. Tot slot is in 2025 het project Vrijetijd en Verhalen van het Landschap opgesteld en gehonoreerd binnen de Regiodeal ZO-Drenthe. O.a. de Ommerschans, Kotermeerstal en Slag bij Ane krijgen hierdoor een inhoudelijke impuls. Uitvoering van dit project loopt t/m 2027.

Bedrijventerreinenstrategie

We werken aan de planvoorbereiding van verschillende bedrijventerreinen op basis van het in de strategie bedrijventerreinen vastgestelde programma.
Een Monitor bedrijventerreinen is ontwikkeld en op basis daarvan is de gemeenteraad in november 2025 schriftelijk geïnformeerd over de voortgang van de bedrijventerreinenstrategie.
Er is een nieuw uitgiftebeleid vastgesteld door het college en het verkoopproces is aangescherpt.
Het planvoorbereidingsproces is gestart voor een nieuwe locatie van 40 ha, onder andere voor grootschalige bedrijven.
Op bedrijventerrein Broeklanden is een Smart Energy Hub gerealiseerd. Op 2 andere terreinen vindt een verkenning naar de haalbaarheid daarvan plaats.

Ontwikkeling bedrijventerreinen

Heemserpoort: de verschillende onderzoeken (MER e.d.) en het stedenbouwkundig plan zijn gereed, waarmee de voorbereidingen zijn getroffen om in 2026 de omgevingsplanprocedure te kunnen starten.

Boschkamp: het inrichtingsplan voor de Boschkamp is, mede naar aanleiding van zienswijzen uit de omgeving en een aanvullende bomenscan, aangepast en de benodigde Natuurvergunning is aangevraagd bij de provincie. Het voornemen is om het bestemmingsplan in 2026 voor vaststelling aan te bieden aan de gemeenteraad.

Rollepaal Oost: het voorontwerp omgevingsplan, stedenbouwkundig plan en het ontwerp MER hebben in 2025 ter inzage gelegen. Het voornemen is om begin 2026 het ontwerp omgevingsplan ter inzage te leggen.

Er een startnotitie (resultaat locatieverkenning) voor de ontwikkeling van 40 hectare nieuw bedrijventerrein vastgesteld met een opdracht om de initiatieffase in 2025 te starten).
Er is een startnotitie vastgesteld voor het starten van de planvoorbereiding voor een bedrijventerreinontwikkeling nabij de Klinkerweg.
In Slagharen/Lutten/Schuinesloot en Gramsbergen is in overleg met ondernemers een verkenning van de noodzaak en haalbaarheid van een kleine uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen gestart.
De (mogelijke) totstandkoming van een vitaliteitsfonds voor bedrijventerreinen wordt gekoppeld aan de in ontwikkeling zijnde plannen/visies voor toekomstbestendige bedrijventerreinen.

Maakindustrie

In 2025 heeft IQonIQ, de in Hardenberg gevestigde hub voor de slimme en hoogwaardige maakindustrie haar community van deelnemende maakbedrijven verder uitgebreid. IQonIQ voerde ook in 2025 activiteiten uit met middelen uit de Regiodeal Zuid en Oost Drenthe (waaronder van de gemeente Hardenberg)
Vanuit IQonIQ zijn diverse inhoudelijke en events georganiseerd voor ondernemers in de maakindustrie in Hardenberg, waaronder een hackathon over dynamische tooling van cobots.
IQonIQ heeft samen met onder andere de Greenwise Campus in Emmen en de IT hub in Hoogeveen het project Samen Sterker succesvol ingediend voor de Regiodeal Zuid- en oost Drenthe en slaan de handen ineen om innovatie en digitalisering in het MKB in de DTZ te versnellen (zie ook regionale samenwerking).

Ondernemersdienstverlening

Eind 2024 is de nieuwe agenda voor ondernemersdienstverlening gepresenteerd en vastgesteld. In 2025 hebben we daar uitvoering aan gegeven. We hebben accountmanagement op sterkte gebracht als linking pins tussen de ondernemers en de gemeente en eerste aanspreekpunt voor ondernemers. We hebben veel bedrijfsbezoeken gebracht en hebben de gesprekken met de voorzitters van ondernemersverenigingen voortgezet.
We hebben actief meegeholpen in de professionalisering van de ondernemersdienstverlening in de regio Zwolle waar in 2025 een nieuw dienstverleningsconcept is ontwikkeld dat in 2026 wordt uitgerold (zie ook regionale samenwerking).
We hebben in 2025 actief meegeholpen aan de doorontwikkeling van de regionale kennis- en innovatie-infrastructuur met een nieuwe visie waarop we als regio de kennisvalorisatie en versterking van het verandervermogen van het MKB willen bevorderen (zie ook regionale samenwerking).
Het platform Ondernemen in Hardenberg draagt bij aan de kwaliteit van de ondernemersdienstverlening in de gemeente Hardenberg door ondernemers te adviseren en ondersteunen bij innovatie en groei van hun onderneming. Na een succesvolle doorstart en een goed jaar in 2024 is het platform in 2025 doorontwikkeld en gegroeid. Er zijn tientallen MKB ondernemers geholpen bij hun doorontwikkelingen en daarnaast zijn startups ondersteund (innovatie starters met groeipotentieel en een opschaalbaar businessmodel). Daarbij is ook de samenwerking met Novel-t (Twente), ZWINC en Kennispoort (beide regio Zwolle) en het SOD (de Samenwerkende Ondernemersverenigingen DTZ) verder uitgebreid ten behoeve van onze mkb-ondernemers (zie ook regionale samenwerking).

Human Capital

We hebben het project ‘Hardenberg verbindt mens en werk’ verder vorm gegeven. We zijn met twee bouwstenen begonnen, ‘het netwerk bouwen’ en ‘het landschap in beeld’. We zijn gestart met diverse bijeenkomsten voor ondernemers, onderwijs en overheid waarbij praktijkervaringen werden gedeeld en samen werd gewerkt aan oplossingen voor een gezonde arbeidsmarkt in Hardenberg. In 2026 zal er een vervolg komen op deze bijeenkomsten. Daarnaast hebben we in kaart gebracht wat er allemaal is op het gebied van werk, lokaal en regionaal en wat de toegevoegde waarde is. Dit overzicht wordt in 2026 verder besproken met ondernemers en vervolgens opgeleverd.

Regio Zwolle: In 2025 heeft vooral gedraaid om de opdracht van het Rijk vanuit hervorming arbeidsmarktstructuur om de oprichting van regionale werkcentra (RWC). We hebben een start gemaakt (transitie jaar) met het verbinden van dienstverlening voor werkenden en werkzoekenden en het vormen van één toegang (RWC) voor vragen.

Daarnaast is de subsidieregeling LLO (ontwikkelfonds) onder de loep genomen/geëvalueerd om een toekomstbestendige regeling in leven te houden die financiële drempels in scholing en ontwikkeling weg kan nemen.

Tot slot zijn regionale programma’s doorstroompuntregio’s opgesteld om de Wet van school naar duurzaam werk te implementeren.

Faciliteren van de ontwikkeling naar een volledig circulaire economie in 2050

Afgelopen jaar is het Krachtteam Hardenberg Circulair wat minder bij elkaar gekomen. Er hebben veel wisselingen qua leden plaatsgevonden, waardoor er een natuurlijk moment kwam om te evalueren. De diverse leden hebben aangegeven wat ze uit het krachtteam willen halen en waar ze behoefte aan hebben. In 2026 gaan we hier verder mee en gaan we ook kijken hoe we de verbinding kunnen leggen met lopende circulaire en duurzame projecten in Hardenberg en ook in de Regio Zwolle en ZO Drenthe.
Er is onderzoek verricht op het bedrijventerrein BBNH naar de reststroom hout en naar de kansen van het opzetten van een circulaire Houthub in de regio Hardenberg. Dit loopt nog en gaan we verder oppakken de komende periode.

We blijven nauw betrokken bij de Regio Deal Regio Zwolle of Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe en waar het kon hebben we de verbinding gezocht. Onder andere via het RAAK Publiek project Circulaire Netwerken van Hogeschool Windesheim waar veel gemeenten bij betrokken waren en zo de drempel tot samenwerking laag was.
Het intern oppakken van het onderwerp Circulariteit binnen de diverse afdelingen om zo de externe partners (waaronder bewoners en ondernemers) zo goed mogelijk te kunnen faciliteren op het terrein van de Circulaire Economie heeft op kleine schaal plaatsgevonden maar zal in 2026 een vervolg krijgen.

Regionale samenwerking:
In de Regio Zwolle voeren we de nieuwe Samenwerkingsagenda 2024-2028 uit. We werken aan de volgende regionale opgaven.

Groeien naar een duurzame en wendbare economie
Werken aan een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt
Regionaal samenwerken aan ruimtelijke ontwikkeling, aan een klimaatbestendige groeiregio
Versterken van de goede bereikbaarheid van en in Regio Zwolle

Voor elke opgave wordt een regionaal actieplan opgesteld per jaar. We voeren deze actieplannen uit. Verder heeft de Regio in lijn met de Samenwerkingsagenda 2024-2028 een aanvraag ingediend voor een Regio Deal. Deze is begin 2024 gehonoreerd. Verder is de aanvraag voor een groot Vechtdal-project (aangevraagd door de gemeente Hardenberg met buurgemeenten en maatschappelijke partners) gehonoreerd. De middelen van de Regio Deal zijn in 2025 volledige bestemd. Projecten van de Regio lopen door tot 2028.

Voor de Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe is de deal gestart in 2024 en deze loopt door tot en met 2027. Deze Deal wordt vrijwel zeker verlengd tot 2028. We werken integraal aan doelen en ambities met programmalijnen. Met voor Hardenberg belangrijke thema’s:

Het versterken van de economische structuur en innovatie (inclusief regionale clusters) voor met name de high-tech maakindustrie in de regio.
Het versterken van ‘leven lang ontwikkelen’ en het verbeteren van de leercultuur in de regio.
Het versterken van ‘zorg en welzijn’ in de regio, met als doel meer kansen voor kinderen en minder intergenerationele armoede.
We zetten de regio meer op de kaart, met cultuur (theater), recreatie en vrijetijdsbesteding Ook om de huidige beroepsbevolking en jongeren te behouden voor de arbeidsmarkt.

Er zijn ultimo 2025 drie tranches met projecten goedgekeurd. Projecten die de Hardenbergse ambities ondersteunen zijn goedgekeurd, denk hierbij aan de versterking van innovatie in de maakindustrie (Smart Work van IQonIQ) en het ecosysteem in de regio, ook projecten op het gebied van arbeidsmarkt en op sociaal-economische terrein worden uitgevoerd. Ook de regionale samenwerking in Woonzorg is na goedkeuring van start gegaan.
De samenwerking in Dutch TechZone is eind 2025 verlengd voor een periode van vier jaar (2026-2029). In de Dutch TechZone draait alles om het stimuleren van de maakindustrie en het bevorderen van excellent vakmanschap in de regio