Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Om onverwachte tegenvallers op te kunnen vangen, is het belangrijk dat de gemeente voldoende weerstandscapaciteit heeft. Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen zijn de risico’s zorgvuldig in kaart gebracht. Voor elk risico is een inschatting gemaakt van de kans dat het risico zich voordoet en de impact als het risico werkelijkheid wordt. Samen leiden deze twee factoren tot een wegingsfactor. Deze wegingsfactor bepaalt voor welk deel een risico meetelt bij het berekenen van de benodigde weerstandscapaciteit. Deze wordt uitgedrukt in drie niveaus: klein 25% (groen), gemiddeld 50% (oranje) en groot 75% (rood).

De berekening van het weerstandsvermogen is een momentopname gebaseerd op én afhankelijk van de omstandigheden en feiten zoals bekend op het moment van berekenen. Om een weerstandsvermogen toets te kunnen doen, moet er een concreet meetmoment worden geprikt. De inhoud van de paragraaf kan daarin achterlopen op eventuele nieuwe feiten die zich tussen de peildatum en publicatie van deze stukken hebben voorgedaan.

Het is niet waarschijnlijk dat alle risico’s tegelijk en volledig optreden. Daarom wordt bij het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit uitgegaan van een norm die in Nederland vaak wordt gebruikt: de risico’s moeten in 90% van de gevallen kunnen worden opgevangen. In het huidige risicoprofiel komt dat neer op afgerond € 20,1 miljoen. De benodigde weerstandscapaciteit bedroeg ten tijde van het vorige meetmoment (begroting 2026) € 18,6 miljoen. De benodigde weerstandscapaciteit is met € 1,5 miljoen gestegen ten opzichte van het vorige meetmoment. Dit komt vooral doordat vier aanvullende risico’s zijn opgenomen in het risicoprofiel. Het gaat hierbij onder andere om risico’s op het gebied van netcongestie (€ 250.000), de installaties van het Theater (€ 500.000) en de fietsroute Heemse (€ 250.000).

Voor het risicoprofiel zijn in totaal 43 risico’s in kaart gebracht.

Vijf daarvan vallen in de rode categorie. Dit zijn risico’s waarvan de kans groter is dan 75% dat ze optreden en die duidelijke gevolgen kunnen hebben:

Top 5 financiële risico’s op basis van kans van optreden

• Civiele kunstwerken (€ 4,5 mln)
  Verouderde bruggen, viaducten en kademuren brengen risico’s met zich mee voor bereikbaarheid, veiligheid en economische activiteiten. Onvoorziene schade of versnelde vervanging kan leiden tot hoge investeringskosten.
• Jeugdzorg – open einde regeling (€ 2,25 mln)
  Door de wettelijke zorgplicht en de onvoorspelbaarheid van de zorgvraag bestaat het risico dat de uitgaven hoger uitvallen dan begroot.
• Grondexploitaties (€ 1,1 mln)
  Schommelingen in marktprijzen, onzekerheden in planontwikkeling en mogelijke vertragingen door regelgeving of bezwaren kunnen het resultaat van grondexploitaties negatief beïnvloeden.
• BUIG – bijstandsuitkeringen (€ 0,75 mln)
  Een stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden kan leiden tot hogere uitgaven dan het beschikbare BUIG-budget, waardoor tekorten door de gemeente moeten worden opgevangen.
• Gemeentefonds (€ 0,75 mln)
  Wijzigingen in de verdeelsystematiek of rijksbeleid kunnen leiden tot lagere uitkeringen, terwijl de gemeente hier beperkte invloed op heeft. Dit kan direct effect hebben op het weerstandsvermogen.

Nieuw opgenomen risico's ten aanzien van het voorgaande meetmoment

• Netcongestie
  Beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet kan leiden tot vertraging van woningbouw, verduurzaming en economische ontwikkeling. De gemeente heeft beperkte invloed, maar werkt met partners aan het signaleren en beperken van risico’s.
• Fietstunnel Haardijk
  Na de aanleg van de fietstunnel bij de Haardijk zijn schademeldingen aan woningen gedaan. In samenwerking met de CAR-verzekeraar wordt onderzoek gedaan naar de aard en omvang van de schade. De financiële gevolgen zijn nog onzeker.
• Theaterinstallaties
  Voor enkele verouderde theaterinstallaties is nog geen vervangingsbudget beschikbaar. Bij onherstelbare defecten kan vervanging onverwacht noodzakelijk worden.
• Vpb-disconteringsvoet Broeklanden Zuid III
  Met de Belastingdienst loopt overleg over de disconteringsvoet voor de Vpb. Een hogere disconteringsvoet kan leiden tot een hogere belastinglast. Het mogelijke financiële effect is opgenomen als risico.