Wij gebruiken financiële kengetallen om de financiële gezondheid en weerbaarheid inzichtelijk te maken. Het is belangrijk om te benoemen dat de financiële kengetallen vooral bedoeld zijn als hulpmiddel voor de gemeenteraad. Daarbij gaat het om de volgende kengetallen:
- Netto schuldquote
- Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
- Solvabiliteitsratio
- Grondexploitatie
- Structurele exploitatieruimte
- Belastingcapaciteit (potentiële weerstandscapaciteit)
Daarnaast kijken we ook naar de ontwikkeling van de netto schuld per inwoner. Dit cijfer laat zien hoeveel schulden de gemeente heeft, verdeeld over het aantal inwoners. Zo wordt zichtbaar of de schuldenlast toeneemt of juist afneemt in verhouding tot de groei of krimp van de bevolking.
Ook moet worden opgemerkt dat bovengenoemde kengetallen afzonderlijk weinig zeggen over de beoordeling van de financiële positie. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen worden daarom altijd in samenhang bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van Hardenberg. In het verleden zijn er door provincies zogenaamde signaleringswaarden opgesteld. Deze geven een indicatie en kunnen gemeenten helpen om de uitkomsten van de kengetallen beter te beoordelen. In het onderstaande overzicht staan deze signaleringswaarden vermeld.
Hardenberg is financieel gezond
De financiële positie van de gemeente kan op basis van de kengetallen als gezond en stabiel worden beoordeeld. De netto schuldquote van 35% (33% gecorrigeerd) wijst op een relatief beperkte schuldenlast en een beheersbare financieringspositie. Met een solvabiliteitsratio van 51% beschikt de gemeente over een solide vermogenspositie. De structurele exploitatieruimte van 7,5% laat zien dat structurele baten ruimschoots toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Daarnaast zijn de risico’s uit grondexploitaties beperkt en ligt de belastingcapaciteit op 84%, wat betekent dat er nog ruimte bestaat binnen het lokale belastinggebied, terwijl de weerstandscapaciteit van 4,77 duidt op een ruim voldoende buffer om financiële risico’s op te vangen.
Jaarrekening 2025 | JV 2022 | JV 2023 | JV 2024 | JV 2025 | B 2025 |
|---|---|---|---|---|---|
Netto schuldquote | 41% | 38% | 35% | 34% | 66% |
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen | 40% | 36% | 33% | 32% | 63% |
Solvabiliteitsratio | 46% | 48% | 49% | 51% | 41% |
Structurele exploitatieruimte | 4% | 4% | 3% | 7,5% | 3% |
Grondexploitatie | 4,0% | 3,5% | 2,2% | -1,1% | 2,3% |
Belastingcapaciteit | 94% | 90% | 87% | 84% | 86% |
Weerstandscapaciteit | 3,14 | 4,05 | 5,70 | 4,77 | 3,98 |
Onderstaand een toelichting op de afzonderlijke kengetallen. Voor een aantal financiële kengetallen hebben wij categorie classificaties toegepast. Waarbij categorie A, de meest gewenste situatie is en wij in Hardenberg categorie B ook als acceptabel beschouwen. Categorie C leidt tot potentiële financiële zorgen. De categorieën zijn toegelicht in de nota weerstandsvermogen en risicomanagement.
- Netto schuldquote (categorie A): Dit kengetal laat zien hoeveel schuld de gemeente heeft in verhouding tot haar inkomsten.Een lage schuldquote betekent dat de gemeente weinig geleend heeft ten opzichte van wat ze jaarlijks binnenkrijgt. Een hoge netto schuldquote betekent dat er relatief veel schulden zijn, wat risico’s kan geven bij rentestijgingen of tegenvallers. Vuistregel: hoe lager de schuldquote, hoe beter de financiële positie. De netto schuldquote blijft in 2025 met 35% gelijk aan 2024. Daarmee is de dalende lijn van de afgelopen jaren tot stilstand gekomen, maar blijft de schuldpositie nog steeds duidelijk gunstiger dan in 2022 en 2023. Dit betekent dat de schuldenlast in verhouding tot de baten beheersbaar is en de financiële wendbaarheid van de gemeente op peil blijft.
- Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (categorie A) : Soms lenen wij geld uit aan bijvoorbeeld een woningcorporatie of een gemeenschappelijke regeling. Deze gecorrigeerde schuldquote houdt rekening met dergelijke leningen. Het laat dus zien wat de eigenlijke schuldenpositie van de gemeente is, exclusief het geld dat weer is verleend aan derden. Dit geeft een eerlijker beeld van de werkelijke schuld die de gemeente zelf moet terugbetalen. Vuistregel: hoe lager de schuldquote, hoe beter de financiële positie.
- Solvabiliteitsratio (categorie A) : De solvabiliteit laat zien welk deel van de bezittingen van de gemeente is betaald met eigen geld (zoals de algemene reserve en eventuele bestemmingsreserves). Een hoge solvabiliteit betekent dat de gemeente financieel gezond is en genoeg eigen vermogen heeft. Een lage solvabiliteit wijst op meer afhankelijkheid van leningen. Hoe hoger het percentage, hoe financieel stabieler de gemeente is.
- Grondexploitatie (categorie A) : Dit kengetal toont hoe groot het financiële risico is van onze grondexploitaties. Als de gemeente veel geld heeft zitten in grond, en die wordt niet (snel) verkocht, kan dat een risico zijn. Een hoge grondquote betekent een groot risico als de verkoop tegenvalt. De financiële risico's worden in Hardenberg als nihil beschouwd.
- Structurele exploitatieruimte Dit laat zien of er op de lange termijn genoeg inkomsten zijn om alle uitgaven te blijven betalen. Een positieve ruimte betekent dat er jaarlijks meer inkomsten dan uitgaven zijn. Een negatieve ruimte wijst op een structureel tekort, wat op termijn tot problemen kan leiden. Het percentage is in 2025 gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. Daarmee is sprake van een solide structureel begrotingsevenwicht, wat positief is voor de financiële duurzaamheid van de gemeente.
- Belastingcapaciteit (categorie A) Deze geeft aan hoeveel de inwoners van de gemeente betalen aan lokale belastingen. Een lage belastingcapaciteit betekent dat er relatief weinig belasting wordt geheven. Een hoge belastingcapaciteit betekent dat de gemeente al aan de bovengrens zit van wat inwoners gemiddeld betalen. Dit kengetal helpt bepalen of er nog ruimte is om in de toekomst belastingen te verhogen als dat nodig is. De belastingcapaciteit bedraagt in 2025 84% van het landelijk gemiddelde, tegenover 87% in 2024. Dit betekent dat inwoners van Hardenberg nog steeds relatief lagere lokale lasten betalen dan gemiddeld in Nederland. De verdere daling laat bovendien zien dat de afstand tot het landelijk gemiddelde groter wordt.
- Weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit, ofwel de weerstandsfactor geeft aan in hoeverre onze gemeente risico's kan opvangen zonder dat daarbij het bestaande beleid in het geding komt. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar de Nota weerstandsvermogen en risicomanagement. De gemeenteraad van Hardenberg heeft vastgesteld dat de weerstandscapaciteit minimaal 1,4 dient te bedragen.
- Netto schuld per inwoner
De netto schuld per inwoner geeft aan hoeveel schuld de gemeente gemiddeld heeft per inwoner.