Bij de rechtmatigheidscontrole is het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Met de controle van de juiste toepassing van het begrotingscriterium toetsen we of het budgetrecht van de gemeenteraad is gerespecteerd. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn op hoofdlijnen door de wetgever bepaald (artikel 189, 190 en 191 van de Gemeentewet) en worden door de gemeenteraad zelf nader ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer (ex artikel 212 van de Gemeentewet).
De raad heeft budgetrecht autoriseert met het vaststellen van de begroting de baten en lasten per programma en ook de investeringskredieten. Afwijkingen van het budget vragen om autorisatie door de raad. In de regel legt het college deze wijzigingen vooraf aan de raad voor en vraagt daarmee toestemming om het betreffende beleid uit te voeren en het benodigde bedrag te besteden. Alleen wanneer door omstandigheden een autorisatie vooraf niet mogelijk is, legt het college een begrotingswijziging achteraf aan de raad voor. Als de raad hiermee instemt, wordt de besteding alsnog geautoriseerd en is deze rechtmatig. Begrotingswijzigingen moeten volgens de Gemeentewet tijdens het jaar zelf nog aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Overschrijding van de begroting (na wijzigingen) zijn in strijd met het budgetrecht en daarmee onrechtmatig. In 2025 bedraagt de overschrijding op programmaniveau € 8.318.000.
In 2025 zijn er overschrijdingen van de door de raad beschikbaar gestelde investeringskredieten. De uitgaven voor kredieten waren € 2.027.000 hoger dan begroot. Voor deze overschrijdingen is niet (tijdig) een (aanvullend) krediet gevraagd. Daarom is dit bedrag onrechtmatig.
Binnen de begrotingsprogramma’s zijn op verschillende onderwerpen wel meer lasten geweest dan begroot.
In de hierna volgende tabel worden de bevindingen nader uitgewerkt:
Begrotingscriterium | |
Overschrijding programma’s | In 2025 is de begroting van programma Dienstverlenend Hardenberg overschreden met € 673.000. Deze overschrijding wordt veroorzaakt door actualisatie van de pensioenvoorziening wethouders. Het betreft een verplichte verhoging van de voorziening, waarmee deze afwijking past binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. Daarnaast is het programma Sociaal Hardenberg overschreden met € 7.645.000. Deze overschrijding wordt voor € 6,8 miljoen gerealiseerd op de kosten voor opvang van Oekraïners. Dit budget is tussentijds niet bijgeraamd, omdat deze gedekt wordt door subsidiegelden. Daarnaast was een toevoeging aan de reserve dekking kapitaallasten geraamd, welke niet gerealiseerd is. De toelichting op deze overschrijdingen is opgenomen in het jaarverslag onder de betreffende programma’s. |
|---|---|
Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) | In 2025 is op kredietniveau een overschrijding geweest van totaal € 2.027.000. Dit zijn de volgende kredieten:
Op verschillende investeringskredieten is meer uitgegeven dan beschikbaar was aan budget. Hier staan overwegend hogere baten tegenover. Verder passen de overschrijdingen binnen het bestaande beleid.
Voor voorbereiding van nieuwe grondexploitaties is onvoldoende budget geraamd. De overschrijding op het budget bedraagt € 495.000 in 2025. Indien deze voorbereidingen daadwerkelijk leiden tot een grondexploitatie, dan worden deze voorbereidingskosten ingebracht in de GREX. Omgekeerd, indien de voorbereiding niet leidt tot een grondexploitatie, betekent dit veelal een afboeking, Voor deze overschrijdingen is geen (aanvullend) krediet gevraagd. Daarmee classificeren deze overschrijdingen als onrechtmatig. De kosten passen wel binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. |
